PINAS

Lumalalang problema sa MRT-3, nagtuturu-turuan kung sino ang dapat managot?

Ni: Beng Samson

TRAPIK, isa sa mga malalaking problema ng bansa. Malaking tulong na sana sa pag-iwas dito ang ‘Sistema ng Pangkalakhang Riles Panlulan ng Maynila’ o mas kilala ng mga Pinoy sa tawag na Manila Metro Rail Transit o MRT-3. Binabagtas nito ang 16.9 kilometrong linya ng 13 istasyon sa Kamaynilaan.

Hindi na rin kaila sa lahat lalo na sa mga araw-araw na sumasakay ng MRT-3 ang sunod-sunod na pagkasira ng tren na ito.

Walang magawa kung di maghintay o obligadong bumaba ang mga pasahero kapag nakararanas ang mga ito ng pagkasira, sanhi ng malaking pagkaabala sa kanilang pupuntahan lalo na sa mga estudyante at mga empleyado.

Nitong nakaraang Undas, Nobyembre 1, naitala ng Department of  Transportation (DOTr) ang tatlong sunod-sunod na paghinto ng MRT-3 sa loob lamang ng 12 oras dahil sa umano’y technical problem. Kagaya ng inaasahan, obligadong bumaba ang mga pasahero.

Taong 2000 nang magsimula ang full operation nito. Naunang naging maintenance provider nito ang Sumitomo Corporation mula sa bansang Japan, na napalitan ng iba’t ibang grupo sa ilalim ng administrasyong Aquino. Kasalukuyan naman ang Busan Universal Rail Inc. (BURI) ang nagmementina nito na ngayon ay nahaharap sa kontrobersyal na mga reklamo.

Mga problema at pagkasira ng tren, isinisisi sa Buri

notice of termination na ipinadala ng DOTr.

Dahil sa sunod-sunod na aberya at pagkasira ng MRT-3, nagpasya ang DOTr na tapusin na ang kontrata sa BURI. Nagpadala ang kagawaran sa kasalukuyang maintenance provider ng Notice of Termination noong Oktubre 17 dahil sa diumano’y poor performance na ibinibigay ng BURI:

“BURI has failed to ensure the availability of contractually obligated number of trains, and more importantly, to put in operation reliable and efficient trains,” ayon sa DOTr.

Dagdag pa ng kagawaran, “Buri also failed to implement a feasible procurement plan for spare parts,”nakaaapekto umano ito sa kanilang kakayahan na mai-repair agad ang mga defective train. Hindi rin umano nakatutupad ang BURI sa contractual requirements of a complete and up-to-date computerized maintenance management system.

Buwelta ng BURI

Kampante naman diumano ang BURI na hindi dapat tapusin ang kanilang kontrata dahil ang mga inihaing batayan anila ng DOTr ay kanilang patutunayang walang katotohanan at ligal na basehan.

Ayon sa abogadong si Charles Mercado, spokesperson ng BURI, simula noong Enero nakaraang taon, naitaas nila sa 22 ang bilang ng mga napakikinabangang tren mula sa 13. “We have also delivered more than what is required,”aniya. Ito ay kaugnay sa P3.8 billion contract sa pagitan nila ng DOTr.

MRT-3 system design itinuturo ng BURI

Ayon kay Mercado, mali umanong sa BURI isisi ng DOTr ang mga problema at pagkakaroon ng mga depekto ng tren, “These incidents are mainly caused by MRT-3 system design issues and not by alleged poor maintenance,” aniya.

“These are worsened by the decrepit condition of the rails long due for government replacement and excessive loading above the rated usage of the modified coaches. The evidence dates back to long before Buri assumed its contract,” dagdag ng abogado.

Paalala ng tagapagsalita na kahit pa umano noong unang taon pa lamang ng operasyon ng MRT-3 ay nakaranas na ito ng mahigit 1,400 nang pagkasira sa kabila ng pagiging bago ng mga riles at coaches nito.

Aquino: Hindi sana lumala kung inaksyunan ni GMA

Sa ilalim ng pamamahala ni dating Pangulong Benigno Aquino III, dinaranas na ang malaking suliraning ito. Ayon sa dating pangulo, hindi sana lumala ang mga suliraning ito kung noong panahon pa lamang ni Pangulong Gloria M. Arroyo ay inaksyunan na ito. Si Arroyo ang naunang pangulo ng bansa bago manungkulan si Aquino.

“There is a problem, but it’s a problem that should have less problems attached to it if certain things were done before we took it over,” ani Aquino sa isang panayam sa panahon ng kanyang panunungkulan. “We were left with something that is really old, about 30 years old,” dagdag nito.

Tinukoy din ni Aquino ang mga kumplikasyon sa mga maintenance contract, pati na rin ang hirap sa paghahanap ng tamang coaches sa tamang presyo. Kinilala naman ng dating punong ehekutibo ang naranasang above normal glitches sa kanilang sistema. Binanggit din ni Aquino ang pagsususpinde ng Department of Transportation and Communications (DOTC) noong panahong iyon, sa line’s operation nito na “undertake a more thorough review of the entire system.”

Mar Roxas at grupo ni Abaya, ang dapat managot

Sa lumalang problema ng MRT, samut-sari na ang nangyayaring sisihan sa pagitan ng mga namamahala at mga taong nasa likod nito. Lumabas din ang paninisi ni Senator Grace Poe, chairwoman ng Senate Public Services Committee sa mga transport officials ng Aquino Administration na pinangunahan ni dating DOTC Secretary Emilio A. Abaya dahil sa pagbili aniya ng mga ito ng 48 coaches sa halagang 3.8 bilyong piso na hindi naman aniya naaangkop sa MRT-3 system.

Ayon sa senadora ay dapat nilang pagbayaran ang kinakaharap na problemang ito, dapat aniya na masampahan ng kaso ang mga ito.

Dawit din ang pangalan ng dating kalihim ng Department of the Interior and Local Government (DILG)na si Manuel “Mar” Roxas II sa mga dapat sisihin ayon pa rin sa senadora.

Maaari umanong ma-trace ang mga pangyayari sa panahon ng dating kalihim. Ito ay kaugnay sa imbestigasyong isinasagawa sa pangunguna ni Poe hinggil sa maanomalya at masalimuot na mga problemang kinakaharap ngayon ng bansa na lubhang nagpapahirap sa publikong araw-araw na sumasakay sa MRT-3.

Karanasan ng commuter

Ayon kay Engr. Grace M. Aniciete, Technical Assistant CEO sa pinagtatrabahuhang opisina sa Shaw Boulevard, araw-araw siyang sumasakay ng MRT, mula sa North Station hanggang sa Shaw Boulevard Station. Nararanasan din niya ang pagkasira ng tren habang papasok sa kanyang opisina, “Kapag sa may bandang Santolan Station o Ortigas po nasira, bumababa na lang ako at sumasakay ng taxi o bus, pero kapag malayo pa sa opisina namin, naghihintay na lang ako na magawa ito,” aniya.

Pahayag niya na noong minsang maghintay siyang magawa ito, nasa 15 minuto lamang ay nagawa naman agad pero inabot din aniya siya ng isang oras dahil sa bumagal na ito sanhi ng pagkasira at humaba na rin ang pila ng mga tao. “Simula 2005 ay sumasakay na po ako sa MRT pero ngayon ko lang nararanasan ang mga ganitong aberya,” dagdag niya.

Ayon kay MRT-3 General Manager Rodolfo Garcia, naghahanda na ang pangasiwaan ng train system ng isang transition team na hahawak sa maintenance ng rail system sakaling madesisyunan ng pamahalaan na tapusin na ang kontrata sa BURI.

Sa kasalukuyan, pumapalo sa 500,000 pasahero ang sumasakay sa MRT-3 kada araw, higit na mataas kumpara sa kapasidad na 350,000 lamang. Binabagtas nito ang kahabaan ng EDSA sa pagitan ng North Avenue Station sa Quezon City at Taft Avenue Station sa Pasay City.