PINAS

BARMM, ang nalalapit na simula

Aprubado ang proposed Bangsamoro Basic Law na malapit nang pirmahan ni Pangulong Duterte.

 

Ni: Eugene B. Flores

TULUYAN nang napagtibay sa Senado ang Bangsamoro Organic Law matapos hindi kumontra ang 22 senador na nasa senado sa pagbubukas ng ika-tatlong sesyon ng 17th Congress sa mosyon ni Senador Juan Miguel Zubiri.

Ang mga sakop ng rehiyon ay ang mga dating nakapaloob sa ARMM tulad ng probinsya ng Basilan, Sulu, Tawi-Tawi, Lanao del Sur at Maguindanao.

Magkakaroon naman ng plebisito tatlo hanggang limang buwan matapos itong gawing batas upang malaman kung maisasama sa rehiyon ang anim na bayan sa Lanao del Norte at 39 barangay sa North Cotabato, Cotabato City at Isabela City.

Ang mga miyembro ng BTC kasama ang Senate heads sa Bicameral Conference.

 

LUHA NG TAGUMPAY

Bumuhos ang emosyon mula sa mga miyembro ng Bangsomoro Transition Commission (BTC) ng maaprubahan ang final text ng proposed Bangsomoro Basic Law (BBL) sa Senate-House Conference. Kontento ang mga kritiko at mga nagsilbing chair ng BBL bill sa naging disisyon ng bicameral committee. “It’s not the best law but it’s a good thing to start with. We appreciated it very much,” wika ni Ghadzali Jaafar, chair ng BTC. Kumbinsido rin ang miyembro ng House panel sa conference committee na si Zamboanga Representative Celso Lobregat na mas maganda ang bill na inilabas ng mga mambabatas kaysa sa naunang proposed BBL.

Labis naman ang galak ng Moro Islamic Liberation Front (MILF) fighter na si Mohagher Iqbal na chairman din ng MILF peace panel. Saad niya: “I cannot describe my feelings. It is so overwhelming. This is the best law that could be produced out of the situation,” sa pagitan ng MILF at gobyerno.

Tatawaging Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao o BARMM ang magiging rehiyon na papalitan ang Autonomous Region in Muslim Mindanao o ARMM sa bisa ng tatawagin na ngayong Bangsamoro Organic Law o BOL.

Umapela naman ang head ng House conference panel na si House Majority Leader Rodolfo Fariñas na gamitin ang opurtunidad na binigay sa kanila nang maayos.

 “We are appealing to you, we did everything, almost everything that you wanted. We’re handing it to you. You owe it to yourselves, to your sacrifices, to the people of Mindanao,” aniya.

Ayon kay Senate Majority Leader Juan Miguel Zubiri isang hakbang umano ito upang mapigilan ang pagsama sa mga extremist group. “They can now convince the extremists, those who want to create trouble there, they themselves, the MILF, MNLF (Moro National Liberation Front) are partners of the government in convincing their populations not to join extremists.”

Bibigyan din ng sapat na kagamitan at kapangyarihan ang BARMM upang makapagsimula ito ayon kay Zubiri na siya ring nanguna sa Senate panel.

Matapos maitatag ang BARMM makakatanggap ito ng P50 billion special development fund upang maisaayos ang mga nasira sa rehiyon na dumanas ng ilang dekadang sigalot.

Sa oras na maisabatas ang BOL, magkakaroon ang BARMM ng sariling kapangyarihan sa fiscal, executive at legislative matters ngunit ang mismong gobyerno pa rin ng Pilipinas ang may kontrol sa foreign affairs, monetary policy, defense at security ng rehiyon.

ANO NGA BA ANG BANGSAMORO BASIC LAW?

Noong ika-27 ng Marso 2014, pinirmahan ang huling peace agreement sa pagitan ng MILF at gobyerno na tinawag na Comprehensive Agreement on Bangsamoro (CAB). Sa ilalim ng kasunduang ito, mamimili ang magkabilang partido ng isang third party kung saan isusuko ng mga rebelde ang kanilang mga armas kapalit nito ay magtatayo ng autonomous Bangsamoro ang gobyerno. Ibig sabihin, magkakaroon ng kapangyarihan ang Bangsa-moro upang patakbuhin ng sarili ang kanilang rehiyon. Ngunit maraming mga aspeto ang kailangang mapagkasunduan sapagkat malinaw na parte pa rin ng Pilipinas ang rehiyon.

Isa sa sensitibong aspeto nito ay ang power sharing na kamakailan ay nabigyan na ng solusyon. Kung ang bersyon ng Senado ang nanaig.

Magkakaroon ng joint powers ang gobyerno na pa-ngungunahan ng Department of Energy at Bangsamoro sa paglilinang, pagdebelop at paggamit ng mga fossil fuel at uranium sa teritoryo ng Bangsamoro, na naaprubahan ng bicameral committee.

“It’s part of the national patrimony but we have to give a chance to the Bangsamoro to use and explore these resources,” sabi ni Zubiri.

Ito ang nasasaad sa Article XIII Section 10 ng Senate Bill 1717, “(The Philippine government and the Bangsamoro government) shall adopt a competitive and transparent process for the grant of rights, privileges, and concessions in the exploration, development and utilization of fossil fuels and uranium.”

Ilang mga probisyon pa ang dininig at pinanday sa bicameral conference kabilang ang buwis at mga usaping piskal, public order at national security at ang parliament.

 ANG BAGONG SIMULA

Dekada na ang lumilipas ngunit hindi pa rin nabibigyan ng solusyon ang problema sa Mindanao. Mahigit 120,000 na ang buhay na nawala at   mahigit dalawang milyon ang umalis dahil sa patuloy na gulo kung kaya’t ang pagpasa sa House of Representatives at sa Senado ng BBL ay isang malaking hakbang tungo sa pagkakaroon ng maayos at panibagong simula sa Mindanao.

Noong Mayo, matapos gawing urgent ni Presidente Rodrigo Duterte ang BBL, nakakalap ito ng 227 boto ng pagtanggap kontra sa 11 na hindi ito tanggap. Dahil dito naging puspusan ang pagtatrabaho sa BBL upang magtagpo ang interes ng gobyerno at Bangsomoro sa gitna at matapos ang ilang buwan, nalalapit na ang bagong  simula para sa Bangsamoro.

Nagpasalamat naman sina Zuburi at Fariñas sa naabot na makasaysayang okasyon.

“I am just overwhelmed and emotional and I just want to thank everyone for their time and efforts. Hopefully with this law, peace will reign for a long, long period of time, for our children and our children’s children,” sabi ni Zubiri, ang mambabatas na nagmula sa Mindanao.