PINAS

Mapipigilan nga ba ang fake news?

Ni: Quincy Joel V. Cahilig

ANIMO`Y totoo, ngunit hindi. Itsurang “orig”, yun pala “japeyks.  Isang katotohanang di natin mape-peke na sanay na tayong mga Pilipino makakita ng ganito.

Tumungo lang sa mga pa­mi­lihan at mga lansangan, at makakakita ng maraming peke: pekeng relo, pekeng sapatos, pekeng damit, pekeng dokumento, pekeng cellphone, at maging bigas, may peke din umano. At kahit ilang kampanya kontra sa mga ganitong uri ng produkto ang gawin, laganap pa rin ito.

Ngayon, isang uri ng peke na naman ang di mapigilan ang pagkalat. At tulad ng maraming pekeng produkto, ito’y mapanganib. Ito ay ang fake news o disinformation. Animo’y totoong balita pero hindi pala, na naglalayong makaimpluwensya at kumondisyon ng isipan.

At tulad din ng sa mga pekeng produkto, madami din ang tumatangkilik at nagpapakalat nito, lalo na sa mga social media sites tulad ng Facebook.

Kaya naman itinuturing ngayon na isang mabigat na isyu ang fake news dahil maraming Pinoy internet users­ ang exposed dito. Sa huling survey ng Social Weather Stations, 67 porsyento ng mga Pilipinong gumagamit ng internet ang naniniwala na ang kalaganapan ng fake news sa online sites ay seryosong pro­blema. Tignan lang ang mga awayan sa mga comments sa iba’t-ibang news sites, makikita ang epekto ng pekeng balita sa takbo ng isip ng mga tao.

Hindi naman na bago ang ganitong klase ng mga propaganda. Panahon pa ng mga Kastila, Hapon, at Martial Law ay may fake news na. Ang kaibahan lang sa kasalukuyan, mas mabilis na itong kumalat dahil mas “high-tech” na ang komunikasyong ngayon.

Sa katunayan, matagal nang ipinagbabawal ng batas ang pagpapalaganap ang naturang gawain. Sa ilalim ng Revised Penal Code, may kaukulang parusa ang “unlawful use of means of publication and unlawful utterances”, subalit marami pa rin ang tahasang lumalabag dito. Kaya noong Setyembre 2017 nilagdaan ni Pangulong Rodrigo Duterte ang pagtataas ng multa sa mga magpapalaganap ng fake news: mula sa PHP 200 hanggang PHP 1,000, itinaas ang multa sa P40,000 hanggang P200,000. Maari din makulong ng isa hanggang anim na buwan.

Pero matapos ang siyam na buwan, nananatili pa ring isang malaking hamon ang disinformation.

Batas kontra fake news, epektibo kaya?

Nakahain at tinatalakay ngayon sa Senado ang Senate Bill No. 1492 o Anti Fake News Act of 2017 na inihain ni Senador Joel Villanueva. Kung tuluyan itong maisasabatas, papatawan ng mabigat na multa ng PHP 100,000 hanggang PHP 5,000,000 at pagkakulong ng isa hanggang limang taon sa sinomang mapapatunayang malisyosong gumagawa at nagpapalaganap ng pekeng balita. Dobleng parusa naman kung ang offender ay isang public official.

Naniniwala si Presidential Spokesperson Harry Roque na labag sa Saligang-batas ang pagkakaroon ng anti-fake news law dahil maari itong magamit sa pagsikil sa kala­yaan ng pamamahayag at sa panggigipit sa oposisyon.

“Ang tanong ko sa inyo, ang matataas ba na kakampi ng administrasyon lilitisin kapag sinabing sila ay lumabag dito? Chances are sa ating kasaysayan, baka kapag ikaw malapit sa gobyerno, hindi ka lilitisin,” wika ni Roque sa isang pagdinig sa Senado kamakailan.

“Together with the vagueness of the definition, ang ma­kakasuhan lang dito ay ‘yung mga taong gobyerno na kalaban ng administrasyon,” dagdag niya.

Ngunit nilinaw ni Roque na hindi polisiya ng Duterte Administration ang pagpapalusot sa mga kaalyado at panggigipit sa oposisyon.

“It’s a possibility po, please, I was just illustrating why this law is unconstitutional. If you violate the fundamental freedom of expression, it could be used as a tool for persecution against the opposition,” “It’s a possibility, but I’m not saying that it’s the policy of the Duterte administration,” paliwanag niya.

Halos ganito rin ang pananaw ng University of the Philippines professor at batikang journo na si Luis V. Teodoro. Aniya, hindi makakatulong ang pagkakaroon ng batas kontra fake news at gagawin lamang nitong mas kumplikado ang problema.

“False and misleading information can be spread either unintentionally and in good faith, or maliciously for a predetermined purpose. Whether a news report was meant to sow hatred, panic, chaos, etc. can be extremely difficult if not impossible to establish. If in the aftermath of a news report in print, or a Facebook entry, a series of violent incidents occurred, how certain can anyone be of a causal connection between those incidents and the reports themselves?” sabi niya sa kaniyang blog.

“Equally problematic is the question of who, or what authority or agency will decide that a report, a news analysis or commentary in print, radio, television, in social media, a blog, or a news site, is fake news,” dagdag ng eksperto.

Edukasyon ang solusyon

Naniniwala si Kabataan party-list Rep. Sarah Elago na media literacy ang mas epektibong sandata sa pagsugpo sa pagkalat ng fake news, kaya inihahanda niya ang isang panukalang batas na magsusulong nito sa buong bansa.

Aniya, tila isang mahirap na problema ito dahil patuloy ang pagdami ng mga online trolls at iba pang mga mekanismo na walang ibang layunin kundi magpalaganap ng maling balita, kaya dapat armahan ng wastong edukasyon kontra disinformation.

“Media literacy is not usual­ly provided as a subject in schools. And if there is one, the curriculum treats an individual as a passive receiver of information given by media, obviously ignoring the role of an individual as a contributor to media, especially online,” sabi ni Elago.

Samantala, inilunsad naman ng Presidential Communica­tions Office (PCOO) ang Provincial Communications Officers Network (PCONet).

Ayon kay PCOO Secretary Martin Andanar, layunin ng naturang programa na tulu­ngan ang pamahalaan na turuan ang mga tao na tukuyin at kontrahin ang fake news at disinformation, na banta umano sa demokrasya at ma­ging sa ekonomiya ng Pilipinas.

Naniniwala si Andanar, na isang beteranong brodkaster, na ang pagpapalaganap ng totoong impormasyon ay serbisyo para sa bansa.

Aniya, gagamitin ng PCOO ang mga media outlets ng pamahalaan tulad ng Philippine Information Agency, Philippine News Agency, Radyo Pilipinas, People’s Television Network at mga online platforms ng gobyerno para labanan ang fake news.

Ipinunto niya na namuhunan ng malaki ang gobyerno sa pagmodernisa ng mga plataporma at equipment, na siyang gagamitin upang maiparating ang tamang impormasyon sa malalayong mga lugar sa bansa sa tulong ng mga local government units.