Pilipino: Happy-go-lucky, o happy lang talaga?

Matanda man o bata, may trabaho man o wala. May ngipin o bungal, walang pipigil sa mga Pinoy magbigay ng ngiti o tumawa, ano man ang pighati sa buhay o kasama ang iniirog.

 

Ni: Edmund C. Gallanosa

LIKAS na sa mga Pilipino ang masayahin. Ito rin marahil ang dahilan kung bakit ang mga Pinoy, matitibay sa mga suliranin sa buhay.  Tila sa halos lahat ng pangyayari sa buhay, nakukuha pang ngumiti at tumawa ng mga Pilipino—kapag may mga kainan hindi nawawala ang tawanan.

Sa binyag, party o pista, asahan ang walang humpay na tawanan na tila wala ng bukas.  Pero kahit sa mga panahon na may paghihinagpis—tulad ng nasunugan, bumaha, o simpleng suliranin na walang makain sa maghapon, nakukuha pang tumawa ng mga Pinoy.

Sobra ngang masayahin ang mga Pinoy na nakikilala na tayo sa buong mundo sa ganitong pag-uugali.  Napapabalita nga sa ibang panig ng daigdig na ang pagiging ‘smiling face’ at palabati ng mga Pinoy ay nakakahawa—at inaasahang makikita sa ating mga kababayan saan ka man mapunta sa iba’t ibang pulo sa Pilipinas.  Sa dami nga ng bansa sa mundo, hinirang tayong ikatlo (3rd place) bilang ‘happiest people in the world.’   Hindi ba napaka-sarap pakinggan na bigyan ka ng ganitong pagkakakilala?

Ang salitang ‘happiness’ ay permanente sa bawat galaw ng mga Pinoy na ultimo hanggang sa ipinapangalan sa mga anak, ay may kaugnayan pa rin sa happiness.  Common na ang mga pangalan ng mga bata bilang Joy, Happy, Jolly, Bliss, Merry Joy—Merry na, Joy pa.  Hindi rin nagpapahuli sa palayaw bilang Masaya, Maligaya, Galak, lalong batikan ang ngalang Ligaya.  Dahil sa ganitong nakaugalian, nakilala na ang mga Pinoy sa World Happiness Report—isang pag-uulat na hawak ng United Nations Sustainable Development Solutions Network na sumusukat o tumitimbang sa pagiging masiyahin ng isang lahi at kung gaano ito nakaka-apekto sa kanilang progreso.

Hindi biro ang markang nakuha ng Pinoy bilang ‘happy people in the world.’  Pinataob pa natin sa antas ng ‘happiest people’ ang mga bansa tulad ng Estados Unidos, Japan, Canada, Norway, Denmark at Iceland.  Nakakapagtaka kung ituturing ang ating marka sapagkat tayo ay itinuturing na developing country o third-world nation, mabagal ang progreso, marami pa rin ang naghihirap subalit masasaya pa rin ang mga tao.  Pambihirang maituturing ang ganitong pag-uugali kumpara sa ibang mga bansang mayayaman na tinalo natin.

 

Bagyo man o lindol, o kahit ano man ang sakuna makukuha pang tumawa ng mga Pinoy, at siguradong babangon din ano man ang pagsubok sa buhay.

 

Masakit man na karanasan, tawanan na lang

Isang magandang halimbawa nito si Abner Abbasi, 17-years old at nagtitinda sa isang sapatusan sa Agora Market.  Nakausap namin siya at nagulat kami na siya ay mula sa Marawi City.  Ang kanilang tahanan, ay nakatirik mismo sa gitna ng pinaglabanan ng mga sundalo at mga terorista.  Napansin ko si Abner na pala-tawa at pala-biro, kung kaya naman na-engganyo kami sa kanila bumili ng sapatos.  Hindi ko sinasadya na malaman na siya ay taga-Marawi kung hindi ko naitanong kung anong salita ‘yung kantang pinapatugtog niya.  Sabi ni Abner, ‘yun daw ay salitang ‘maranaw.’  Tinanong ko pa siya kung malapit sila sa Surigao del Norte at sinabi niya, malayo sila roon at sila ay taga-Marawi City.  Saka ko siya kinamusta kung ano ang nangyari sa kanila roon noong nagdaang giyera.

“Wala na, nasira na ang bahay namin—walang natira,”  sagot ni Abner.  Subalit sinagot niya ito na patawa-tawa po.  Ikinuwento niya na napilitan silang lumuwas at mamasukan dito sapagkat wala nang kabuhayang natira doon at wala na silang pampuhunan.  Alam ko na tumatawa man siya, masakit iyon sa kaniyang damdamin at marahil kung hindi siya kasalukuyang nagtitinda ng sapatos sa oras na nagkausap kami ay mapapa-iyak siya sa sinapit nila.  Bata pa at emosyonal si Abner sa pakiwari ko, bakas sa kaniyang kilos at sa mukha ang alaala ng kanilang lugar bagama’t nakuha pa niyang tumawa.

Sina Michael Macapagal naman, isang negosyante ng mamahaling muwebles ay nasunugan ng kanilang tindahan.  Dahil sa maling pagsisiga ng tuyong dahon, natupok ang kanilang furniture shop at naubos ang kanilang mga produkto—at kamuntik pang madamay ang kanilang kapit-bahay.  Lugi na sa negosyo, nawalan na ng kita subalit nakuha pa ring magkwento nang nakangiti at humahalakhak pa. “Andiyan na ‘yan eh, nangyari na ang hindi ginusto.  Wala tayong magagawa kundi back from the start lang ulit.  Ang mabuti niyan walang nasaktan o namatay sa sunog,” pahayag ni Michael.

 

Likas na sa mga Pilipino ang ngumiti o tumawa ano man ang kalagayan sa buhay, sa hirap at sa mga pagpupunyagi, natural na masayahin at matibay ang mga Pinoy.

Daanin na lamang sa tawa at ngiti, pero babangong muli

Sabi nga ng isang National Geographic photographer na si Karen Kasmauski, ang palangiti ay isang magandang personal trait na nakakabit na sa mga Pilipino.  “They are more expressive and emotional than other Asians.  Yet they still have a polite Eastern restraint and civility about them and a strong aesthetic sense—an appreciation of beauty.  They appreciate beauty of things so much it makes them smile all the time.”

Nasa sa ugali na ng Pinoy ang tawanan ang problema, ngumiti kahit may suliranin, at babangong muli gaano man kabigat ang pagsubok.

“Filipinos when they have a problem they don’t just feel like withering away.  They’re not like us. They simply just trudge on—you know.   When my Filipino friends got problems they just move forward, smile here and there, like they don’t have something bothering them.  They could simply smile at everyone, amazing!  You know that ‘bahala na’ attitude? I’ve heard so much about it and I think it worked well for them.  Some says it’s a bad trait.  I don’t think so.  Because I see my friends with that ‘bahala na’ thing and they’re so optimistic.  Because they see something positive out of their misery.  That if they cannot solve their problems today, hey, they have tomorrow—it’s not the end of the world.  And I admire them for that,”  sabi ng American citizen na si Bobbie Keeling, dati kong manager sa isang call center company sa Ortigas.

Ituloy ang magandang pag-uugaling ito.  Dahil dito, napapamahal ang mga Pilipino sa ibang nasyonalidad.  Gusto nila ang Pinoy dahil magaling magdala ng problema—at magaang ka-trabaho.  Sa maraming pagkakataon nasusubukan ang pagiging matibay ng mga Pilipino na dinadaan lamang sa ngiti at tawa ang mga suliranin sa buhay.  Subalit hindi dito nagtatapos, magaling sa pagbangon ang mga Pinoy pagdating sa problema.   Kapag hindi kaya resolbahin ngayon, always—may bukas pa.  Tawa lang today, laban ulit bukas.

Grupong Moro Consciences, tutol sa Marawi rehabilitation

Pinas News

TUTOL ang ilang bakwit sa planong Marawi rehabilitation.

Ayon sa grupong Moro Consciences, modernong pang-aagaw ng lupa ang gagawing rehabilitasyon ng gobyerno sa Marawi City.

Iginiit ng grupo na hindi nila kailangan ang tulong ng gobiyerno sa rehabilitasyon sa kanilang lugar.

Ayon kay Moro Consciences Group Leader Drieza Lininding, alam nila na pagnanakaw ng lupa ang tunay na motibo sa pagsasaayos ng Marawi City.

Tinututulan din ng grupo na mga Chinese business firms ang mangunguna sa rehabilitasyon dahil siguradong mapupuno daw ng mga negosyo ang ground zero at tiyak na hindi na sila makakabalik pa.

Kaugnay nito, hinimok naman ni Marawi City Mayor Majul Usman Gandamra ang grupo ng Moro na makipag-ugnayan sa Task Force Marawi Bangon Marawi upang malaman ang katotohanan sa likod ng Marawi rehabilitation.

Sinabi ng alkalde na hindi pang-aagaw ng lupa ang gagawin ng gobyerno bagkus ay tutulungan nito ang mga residente na muling makabangon.

2018 National Budget: Saan nga ba mapupunta?

Si Pangulong Rodrigo Roa Duterte kasama sina Senate President Aquilino Pimintel III (pangalawa sa nakaupo sa kaliwa), House Speaker Pantaleon Alvarez (nakaupo sa dulong kanan), at ng iba pang mga mambabatas sa Ceremonial Signing ng 2018 General Appropriations Act at Tax Reform Acceleration and Inclusion sa Malacañang Palace.

 

Ni: Quincy Joel V. Cahilig

BAGO matapos ang taong 2017 ay pinirmahan ni Pangulong Rodrigo Duterte ang 2018 General Appropriations Act (GAA) o mas kilala bilang 2018 National Budget, na base sa 2018 Proposed Budget na isinumite ng administrasyon sa Kongreso noong Hulyo 24, 2017, ang araw ng ikalawang State of the Nation Address ng Pangulo.

Ang 2018 National Budget ay masusing tinalakay sa Kongreso at Senado, ang pagpupursiging maisakatuparan ang mga pangako ng pangulo sa sambayanan mula pa sa kanyang kampanya (‘’Tunay na pagbabago tungo sa matatag, maginhawa, at panatag na buhay ng bawa’t Pilipino.’’)

 

Breakdown ng alokasyon kada sektor

Ayon sa statement ng Department of Budget and Management (DBM), ang enacted obligation budget para sa Fiscal Year 2018 ay nagkakahalaga ng P3.767 trillion, na mas mataas ng 12.4 % sa 2017 National Budget.  Ang nasabing halaga ay katumbas ng 21.6 % ng Gross Domestic Product ng bansa na gagamitin sa implementasyon ng iba’t ibang programa ng gobyerno, lalo na ng mga  Human Capital Development at Infrastructure Projects.

Pinakamalaking bahagi ng GAA ay inilaan para sa social services na nagkakahalaga ng P1.426 trillion, na mas mataas ng 5.5 % kumpara sa inilaang pondo sa taong 2017, upang mas mapaigting ang mga programa ng gobyerno para sa edukasyon, kalusugan, social security, social welfare, at employment safety nets para sa paglinang ng kakayahan ng mamamayan, na siyang pangunahing yaman ng bansa. Batid ng Duterte Administration na kailangan mag-invest para sa human capital development na susi upang lalong umunlad pa ang kabuhayan ng mga  mamamayan at ang ekonomiya ng bansa.

Ang ikalawang sektor na may pinakamalaking budget ay ang economic services na may nakalaang P1.154 trillion pondo para sa iba’t ibang infrastructure at agriculture development. Sa ilalim ng Build Build Build Program ng Duterte Administrasyon, bibigyang prayoridad ang pagtatayo ng mga pampublikong imprastraktura upang makaakit ng mga foreign investors, mapaganda ang daloy ng transportasyon, at makalikha ng maraming trabaho. Isusulong din ang mga proyektong pang-agrikultura sa mga nasa probinsya at ang agrarian reform para sa mga magsasaka.

Pinaglaanan naman ang general public services ng P655.4 billion (13.9 % increase) kung saan kabilang ang public order at general administration services para sa mas maayos na operasyon ng mga ahensya ng gobyerno para mas mapaglingkuran ng epektibo ang mamamayan.

Ang defense naman ay binigyan ng P161.5 billion pondo, na 8.6 % ang itinaas mula ng nakaraang taon, para sa seguridad panloob at labas ng bansa.

Samantala, 370.8 billion o 5.5 %increase ang inilaan para sa pagbabayad ng mga utang ng bansa: P354 billion ang para sa debt service interest payments at 16.8 billion naman para sa net lending.

 

Pinakamalaking pondo para sa DepEd at DPWH

Pagdating sa breakdown kada ahensya, ang Department of Education (DepEd) at Department of Public Works and Highways (DPWH) ang dalawang sangay na binigyan ng pinakamalaking budget.

Mandato ng Konstitusyon na paglaanan ng pinakamataas ang sektor ng edukasyon. Sa 2018 National Budget, ito ay makatatanggap ng P672.4 billion  na pondo para sa iba’t ibang programa tulad ng scholarships, grants, at subsidies.  Ang DepEd ay may P533.3 billion budget, P62.1 billion para sa State Universities and Colleges, P49.4 billion sa Commission on Higher Education (CHED), at ang Technical Education and Skills Development Authority ay may P7.6 billion na alokasyon.

Dahil seryoso rin ang Duterte Administration na makapagtayo ng mga imprastrakturang kailangan ng bansa tulad ng mga tulay at kalsada, ang Department of Public Works and Highways binigyan ng alokasyon na P637.9 billion, na katumbas ng 40.3 percent increase sa budget ng nakaraang taon. Kabilang din sa paglalaanan ng budget ang pagtatayo ng flood control systems upang mabawasan ang pinsalang dulot ng mga pagbaha na dala ng malalakas na ulan bunsod ng climate change.

Ang Department of Interior and Local Government naman ang pangatlong may pinakamataas na budget na P170.8 billion,  15.4 % increase. Sinundan ito ng Department of Health na may P167 billion, o 12.3 % increase, kasama na dito ang alokasyon para sa Philippine Health Insurance Corporation (PhilHealth), para sa mga programang tutugon sa mga pangangailangang pangkalusugan ng mamamayan, lalo na ng mga mahihirap.

Ang Department of National Defense naman ay binigyan ng 149.7 billion pondo (9.1 % increase) para sa mapaigting ang kakayahan ng kasundaluhan sa pamamagitan ng sa Armed Forces of the Philippines Modernization Program.

Para sa Department of Social Welfare and Development ang P141.8 billion pondong pangtustos sa iba’t ibang social protection programs nito.

Ito naman ang inilaang budget para sa mga sumusunod na ahensya: Department of Transportation (P66.3 billion), Deparment of Agriculture (P53.5 billion), Autonomous Region in Muslim Mindanao (P33.1 billion), Department of Environment and Natural Resources (P24.9 billion).

 

Hindi mapapako ang mga pangako ng Pangulo

Sinisiguro rin sa 2018 National Budget na matutupad ang mga pangako ni Pangulong Duterte sa mamamayan na libreng serbisyo, libreng edukasyon, dagdag sahod, at tulong sa mga biktima ng trahedya.

Sa pagpasa ng batas na Universal Access to Tertiary Education o Free Tuition Fee Law (Republic Act 10931), siniguro na ang mga estudyante sa mga state universities and colleges, local universities and colleges, at technical-vocational institutions ay wala nang babayaran pang tuition fee , miscellaneous fee, at iba pang bayarin sa eskwelahan. Naglaan na ang pamahalaan ng P40 billion para dito na kasama sa budget ng CHED para sa mga estudyanteng mag-eenroll sa School Year 2018-2019. Dahil dito, inaasahan na mas marami ang magkakaroon ng access sa mas mataas na edukasyon, na daan tungo sa mas magandang kinabukasan.

Wala na rin atrasan ang pagtataas ng sahod ng mga Military and Uniformed Personnel. Simula Enero ng 2018, tataas ang base pay ng 58.7 % ng lahat ng ranggo. Naglaan para dito ang gobyerno ng P64.2 billion na kukunin sa Miscellaneous Personnel Benefits Fund at iba pang budget allotments ng mga ahensiyang may kinalaman.

Hindi na rin dapat pang mamroblema ang mga magsasaka sa bayad ng patubig sa kanilang mga bukirin dahil sinagot na ng pamahalaan ang naturang serbisyo. Nasa P2 billion ang subsidiyang inilaan ng gobyerno para sa Irrigation Service Fee, na kabilang sa P41.7 billion pondong inilaan para sa National Irrigation Administration. Magsasaayos at magtatayo rin ng mga modernong irrigation systems sa bansa ang naturang ahensya.

Samantala, kasama sa 2018 National budget ang P10 billion pondo para muling ibangon ang Marawi City, na kabilang sa National Disaster Risk Reduction Fund. Nakalaan ang nasabing pondo para pagtatayo ng mga imprastraktura, proyektong pabahay, serbisyong pangkalusugan, edukasyon, at  tulong pangkabuhayan para sa mga biktima ng bakbakan sa naturang lungsod.

 

Pagbalik-tanaw (time-line) ng Batas Militar kontra-terorismo sa Mindanao

Si Pangulong Rodrigo Duterte sa kanyang state-visit sa bansang Russia, ilang sandali bago niya idineklara ang Martial Law sa buong Mindanao

 

Ni: John Benedict G. Vallada

SA halos pitong buwan na itinagal ng Batas Militar sa Mindanao. Mula sa madugong paglusob ng teroristang grupo na Maute, pagresbak ng militar sa kalaban, buwis-buhay na opensiba hanggang sa mabawi ang siyudad ng Marawi. Muling balikan ang Batas Militar sa Mindanao at kasalukuyan nitong estado.

Mayo 23, 2017

2:00nh—Nakarating sa militar ang ulat ng mga residente ng Barangay Basak Malutlut sa Lungsod ng Marawi na mayroong 15 kahina-hinalang mga armadong lalaki sa nasabing pook na pinaniniwalaang miyembro ng teroristang grupo ng Abu Sayyaf at Maute, dahilan upang tumugon sa pamamagitan ng surgical strike ang militar laban sa kalaban.

5:00nh-8:00ng—Lumusob at nagpakita ng lakas ang grupong Maute sa pamamagitan ng pagkubkob ng mga ito sa pampublikong ospital ng Marawi na Amai Pakpak Medical Center. Ilang oras lang ay lumusob na rin ito sa City Jail ng lungsod at pinakawalan ang mga preso at nanunog, napaulat din na ang mga bantay ng nasabing kulungan ay pinagpapatay ng grupo. 5 sundalo ang kumpiramadong sugatan habang 1 ang patay bago pasukin din ang Dansalan College at Saint Mary’s Church.

11:30ng—Kasalukuyang nasa state-visit noon si Pangulong Rodrigo Duterte sa bansang Russia nang ideklara sa buong Mindanao ang Batas Militar.

Mayo 24, 2017—Sa pag-uwi ni Pangulong Duterte mula sa bansang Russia, agad niyang sinuspinde ang prebelihiyo na habeas corpus sa buong Mindanao upang madaling mahuli ang iba pang mga miyembro ng teroristang grupo at maiwasan ang paghahasik.

Mayo 31, 2017—Ayon sa Department of National Defense, 11 sundalo ang nasawi, habang 7 ang sugatan sa maling aerial attack ng mga mismong kapwa sundalo.

Hunyo 6, 2017—Nahuli sa check-point ng mga sundalo sa Davao City ang mismong ama ng tinaguriang Maute Brothers na si Cayamora Maute.

Hunyo 9, 2017—Naaresto naman ang ina ng Maute Brothers na si Ominta Romato “Farhana” Maute kasama ang 2 sugatang miyembro ng Maute Terrorist Group sa probinsiya ng Lanao Del Sur.

Hunyo 12, 2017 (Araw ng Kalayaan)—Madamdaming paggunita sa Araw ng Kalayaan ang nasaksihan habang itinataas ang bandila ng Pilipinas habang inaawit ang ‘Lupang Hinirang’. Sa araw ding iyon naitala ang 58 na mga sundalo namatay.

Hunyo 25, 2017—Bilang pagtatapos ng Ramadan, nagbigay ng 8 oras na ceasefire ang mga militar sa mga kalabang terorista.

Hunyo 26, 2017—Bumisita si Vice President Leni Robredo sa Ilagan City upang bisitahin at kumustahin ang lagay ng mga evacuees mula sa Marawi City.

Hulyo 4, 2017—Pinagtibay ng Korte Suprema ang deklarsyon ng Batas Militar ni Pangulong Duterte sa Mindanao.

Hulyo 20, 2017—Sa kauna-unahang pagkakataon mula nang sumiklab ang giyera sa Marawi City, bumisita si Pangulong Duterte.

Hulyo 22, 2017—Napagkasunduan ng kongreso ang pagpapalawig ng Batas Militar sa Mindanao hanggang sa katapusan ng taong kasalukuyan.

Agosto 22, 2017—Muling pinayagang maka pasok sa Mindanao State University.

Agosto 25, 2017—Tagumpay kung maituturing, dahil nabawi ng mga sundalo ang Grand Mosque ng Marawi City mula ng inokupa ito ng Teroristang Maute.

Agosto 27, 2017—Pumanaw ang ama ng mga pinuno ng teroristang grupo na Maute na si Cayamora Maute, ayon sa ulat nasa kritikal na kondisyon ang matandang Maute bago dinala sa Taguig-Pateros Hospital.

Setyembre 17, 2017—Matagumpay na na-rescue ang paring Katoliko na si Father Chito Suganob, na ilang buwan ding bihag ng Maute Group. Itinanggi rin ng pamahalaan na nagbigay sila ng ransom sa teroristang grupo para sa pari.

 

Ilan sa mga tagpong pangyayari habang nagkakaroon ng bakbakan ang hanay ng military at teroristang Maute sa Lungsod ng Marawi.

 

Setyembre 22, 2017—Nabawi ng militar ang tulay na entrance-point ng mga pook na sinakop ng Maute, ang tulay ng Maraya Daya o mas kilala bilang Masiu Bridge.

Oktubre 16, 2017—Inanunsyo ng militar na napatay na nila ang mga pangunahing pinuno ng Maute Group na si Isnilon Hapilon at Omar Maute.

Oktubre 17, 2017—Idineklara ni Pangulong Duterte na malaya na ang Marawi laban sa rebelyon ng mga Maute.

Oktubre 19, 2017—Kinumpirma ni Pangulong Duterte na napatay ang isang Malaysian terrorist na si Dr. Mahmud Ahmad. Si Ahmad ay hinihinalang taga-recruit ng mga bagong miyembro ng teroristang ISIS.

Oktubre 20, 2017—Nakauwi ang nasa bilang na 288 na mga sundalong lumaban sa Maute Group.

Oktubre  21, 2017—Kinumpirma ng Fedral Bureau of Investigation (FBI) na DNA mismo ni Isnilon Hapilon ang napatay sa bakbakan noong Oktubre 16. Habang wala pang kumpirmasyon kay Omar Maute.

 

Muling pinalawig ang Batas Militar hanggang sa katapusan ng taong 2017 sa botong 261 na ‘yes’ ng mga mababatas at 18 ‘no’ na boto bilang pagtutol sa pagpapalawig.

 

Disyembre 8, 2017—Nagsumite ang Department of Interior and Local Government (DILG) kay Pangulong Rodrigo Duterte ng rekomendasyon ng Philippine National Police (PNP) na palawigin pa ng isang taon ang Martial Law sa Mindanao. Suportado ito ng Armed Forces of the Philippines (AFP) dahil sa banta pa rin sa seguridad ng publiko lalo pa’t napapaulat na mayroon pa rin natitirang mga grupo ng Maute.

Disyembre 11, 2017—Humihirit ang sangay ng pamahalaang pang-ehekutibo sa pagpapalawig pa ng Batas Militar, ang dahilan ay ubusin ang natitirang miyembro ng Maute Group at pakikibaka sa bagong tinuturing ng pamahalaan na teroristang organisasyon ang Communist Party of the Philippines-New People’s Army (CCP-NPA).

Sa ngayon, nasa kamay ng mga mambabatas sa mababa at mataas na kapulungan ang kapalaran ng Batas Militar sa Mindanao. Mapapaso ang deklarasyon ng Martial Law sa Disyembre 31, 2017.

Close Bitnami banner
Bitnami